ADHD hos barn og unge

Leat dávjá eará psyhkalaš váttut go lea ADHD, ja danne čađahuvvo viiddis guorahallan BUP:s. Vai oaččut rievttes dávdameroštallama ja divššu mii heive dutnje buoremusat, de ságastallá BUP duinna ja du ovddasteddjiiguin olu beliid birra du eallimis, nugo maid don jurddašat ja dovddat, leat go dus eará dávddat dahje váttut, ja mo dus lea bearrašis, skuvllas ja ovttas earáiguin.

Vai BUP oažžu vuđolaš ipmárdusa de sáhttet šiehttat duinna ja du ovddasteddjiiguin ahte ságastallet earáiguin geat dovdet du, ovdamearkka dihte oahpaheddjiiguin.

Guorahallanplána ráhkaduvvo ovttas duinna ja du ovddasteddjiiguin vai dat heive buoremus lági mielde dutnje. Guorahallanplánas lea dan divššára namma geas lea váldoovddasvástádus, earáid namat geat galget leat mielde guorahallamis, listu mii čájeha plánejuvvon čielggademiid go árvvoštallan man guhkes áiggi guorahallan váldá. Guorahallanáigodat lea moadde mánu, ja galgá addit vástádusa dasa ahte áigu go BUP rávvet viidáset divššu, ja makkár divššu galggat oažžut.

Jus don oaččut ADHD -meroštallama, de ráhkaduvvo BUPa bealis dutnje dikšunplána, ovttasráđiid duinna ja du ovddasteddjiiguin. Plánas galget leat dieđut čoahkkimiid birra mat dus galget leat BUP divššáriin, ja rávve go BUP du váldit dálkasiid. Plánas galget leat áigemearit, ja dat galgá heivehuvvot dutnje ja du dárbbuide. Ulbmil ADHD divššuin lea unnidit dávdamearkkaid, geahpidit árgabeaivvi ja maiddái ráddjet liigeváttisvuođaid.

Psykososiála dikšu

Psykososiála dikšu sáhttá leat diehtojuohkin ja bagadeapmi olbmuide du birrasis, du váhnemiidda ja skuvlii, bearašságastallamat, dahje eará mii lea čállon dikšunplánii.

Dálkkaslaš dikšu

Máŋgasiidda sáhttá leat dálkasdikšu ávkkálaš liige dikšun. Dábáleamos dikšu lea stimulerejeaddji dálkasat, nugo Ritalin ja Concerta.

Don ja du oapmahaččat sáhttibehtet geavahit áiggi doaktáriin gávnnahan dihte lea go dálkkaslaš dikšu áigeguovdil, ja makkár dálkasat doaimmaše ja heiveše dutnje. Lea ovttaskas pasieanta doaktára ovddasvástádus heivehit ja geahččaladdat dálkasiid. Ovdal go álggát mearriduvvon dálkasiiguin, de lea vuos moadde vahkku heivehuvvon geahččaladdan áigi biddjon daidda. Go don geahččalattat ADHD-dálkasiid de galggat don ja du ovddasteaddjit beaivválaččat ja čálalaččat čilget orru go dálkkas doaibmame ja leat go dovdan makkárge liigeváikkuhusaid dálkasiin.

Go mearriduvvon dálkkasteapmi lea doaibman bures vissis áiggi, de sáhttá BUP ja fástadoavttir šiehttat ahte dálkkasdárkkástus addo du fástadoaktárii.

Čuovvoleamis árvvoštallá ja čoahkkáigeassá BUP divššu. Don ja du ovddasteaddjit oažžubehtet dieđuid ja oahpaheami, ja soahpamuša mielde sáhttet maid mánáidgárdi, skuvla, PPT ja vejolaččat maiddái mánáidsuodjalus oažžut dieđuid ja oahpaheami. BUP čállá čoahkkáigeasu (epikriisa) das mii lea dutnje guoskevaš, ja sádde dan fástadoaktárii dahje dasa gii lea čujuhan du dan dikšui. Dat lea du fástadoavttir geas lea čuovvulan ovddasvástádus.

Guoskevaš liŋkat

ADHD Norga (adhdnorge.no)

Nášunála njuolggadusat (helsedirektoratet.no)